Teknoloji ve Bilişim Şirketleri Corona Virüsünden Nasıl Etkilendi?

Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip Corona virüs (Covid-19) salgını, birçok ülkede yaşamı durma noktasına getirdi. Corona virüs sebebiyle ölüm sayılarında ciddi rakamlar söz mevzusu. Son açıklanan verilere nazaran globalde enfekte olay sayısı 90 binin üzerindeyken, hastalık sebebiyle ölenlerin sayısı da 3 bin 100’ün üstüne çıktı. Çin’den sonrasında vakaların yoğun olarak görüldüğü iki ülke İran ve İtalya olmasına karşın aslına bakarsak tüm dünya virüsten ve virüsün etkilerinden nasibini alıyor. Teknoloji sektöründe de durum değişik değil. Birçok teknoloji şirketi, dünyanın değişik bölgelerinde benzer politikalar izliyor ve corona virüs salgınından minimum hasarı almanın yollarını arıyor.

Corona virüsün teknoloji sektöründeki ilk tesiri: Mobil Dünya Kongresi’nin iptali

Corona virüs salgınının teknoloji sektöründeki en büyük tesirini ilk olarak, her yıl düzenlenen Mobil Dünya Kongresi’nin (MWC 2020) resmi olarak iptal olmasıyla hissettik. Ilk olarak Nvidia, Intel, Vivo, Sony, Amazon, AT&T, Ericsson, Facebook, Mediatek, TCL, ZTE ve LG şeklinde birçok şirket konferansa katılamayacağını deklare etti, peşinden iptal haberini duyduk. Her yıl Webrazzi olarak yerinden takip ettiğimiz ve dünyanın en büyük teknoloji fuarlarından önde gelen Mobil Dünya Kongresi (MWC)’nin iptali ile salgının ciddi bir seviyeye ulaştığını bizlere kanıtlıyordu. Bununla beraber corona virüsün globaldeki etkilerini anlamaya başladık diyebiliriz.

Mobil Dünya Kongresi’nin iptalinin açmış olduğu yolda ise öteki etkinliklerin iptal haberleri de gelmeye başladı. Facebook’un F8 geliştirici konferansı da tıpkı Mobil Dünya Kongresi şeklinde corona virüs salgını sebebiyle iptal edildi. Bu konferansın Facebook tarafınca düzenlenen en büyük konuşma bulunduğunu söyleyebiliriz. İki konferansın iptal edilmesiyle hayatımda yeni bir “iptaller” periyodu başladı.

İptal edilen diğer etkinlikler hangileri?

Global olarak birçok katılımcıya ev sahipliği meydana getiren ve iptal edilen bazı konferansları şu şekilde sıralayabiliriz: Adobe Summit, Aruba Networks Atmosphere 2020, Cisco Live Melbourne, DocuSign Momentum, Domopalooza, F5 Agility 2020, Facebook Global Pazarlama Summit, Google Cloud Next, Google News Initiative Summit, Microsoft WSLConf, Microsoft MVP Global Summit, Nvidia GTC – GPU Technology Conference, Salesforce World Tour Sydney, Shopify Unite 2020 developers conference. En büyük iptallerden birinin ise geçtiğimiz günlerde iptal haberini aldığımız Google I/O 2020 konferansı bulunduğunu hatırlatalım.

Sadece bu konferansların hepsinin tamamen iptal edilmediğini de belirtmek gerek. Zira konferanslardan bazıları fizyolojik olarak olmasa da online olarak gerçekleştiriliyor. Her ne kadar teknoloji şirketleri corona virüs salgınına karşı tedbir almak istese de yaptıkları işlerin aksamasını da bir o denli istemiyorlar. Birçok büyük konferansın hala iptal edilmediğini, sadece ilerleyen dönemde ne olacağının belli olmadığını da belirtelim. Fakat Apple’ın WWDC etkinliği şeklinde etkinliklerin akıbetinin nasıl biteceği merak mevzusu.

Evden çalışma ve seyahat yasakları

İptallerin yanı sıra corona virüs salgınına karşı alınan en büyük önlemlerden biri şirketlerin çalışanlarının evden çalışmasını istemesi. 29 Şubat 2020 itibarıyla ABD Hastalık Denetim ve Önleme Merkezleri (CDC), corona virüs hastalığı sebebiyle birçok gezi uyarısı yayınladı. CDC gereksiz seyahatleri önlemek için yolcuların Çin, İran, Cenup Kore ve İtalya şeklinde ülkelere gitmemeleri için uyardı.

Amazon sözcüsüne nazaran Amazon, 798 bin çalışanının  yurt içi ve yurt dışı tüm gereksiz seyahatleri derhal durdurmasını istedi. İsviçre’deki bir Google çalışanında corona virüs tespit edildikten sonrasında şirket, çalışan seyahati kısıtlamalarını genişletti. Twitter, CEO Jack Dorsey’in SXSW’ya iştirakı da dahil olmak suretiyle, mecburi olmayan tüm çalışan seyahatlerini bir sonraki duyuruya kadar iptal etti. Twitter pazartesi günü yapmış olduğu açıklamada çalışanların mümkünse evden çalışmalarını istedi.

Geçtiğimiz günlerde Google, Dublin’deki 8 bin çalışanın evden çalışmasını istediğini bildirdi. Sadece bu yalnız bir günle sınırı olan tutuldu.

San Francisco’da olağanüstü hal!

Salesforce pazartesi günü, Mart ayı için sınır ötesi seyahati yasakladı, en tehlikeli sonuç yurt içi seyahatlerini kısıtladı, karşı karşıya alan kişi etkinliklerini dijitale çevirdi ve bir takım çalışan sağlığı ve güvenliği önlemi deklare etti. Microsoft, ABD’nin Washington ve California eyaletlerindeki çalışanlarının 25 Mart’a kadar evden çalışmasını istedi. Bu aşamada Silikon Vadisi’ndeki tüm girişimlerin ve teknoloji şirketlerinin ciddi önlemler almaya devam etmesi icap ettiğini de belirtelim. Zira son açıklanan bilgilere nazaran San Francisco’da olağanüstü hal diye deklare edildi.

Halka arzlar iptal, beklentiler düşük

Corona virüs salgını önlemleri bu şekilde alınmaya çalışıyor olsa da gene de üretimde ve şirketlerin gelecek hedeflerinde de ciddi sapmalar oluşmaya başladı. Bu yıl halka arzı beklenen Airbnb, halka arzı 2021’e erteleyebileceğini söylemiş oldu. Analistler Apple’ın ikinci finansal çeyrek tahminlerinin corona virüs salgını sebebiyle tutmayacağını belirtti.

Teknoloji ürünleri üretimi ve tedariğinde sıkıntılar başladı

Çin’den ABD’ye, İtalya’dan İran’a birçok ülkede görülen corona virüs salgını teknoloji ürünleri üretimi ve tedariğini de etkiledi. LG, Gumi kentinde bulunan ve kamera üretilen fabrikasında bir çalışanında virüsünün tespit edilmesi üstüne dezenfekte işlemlerinin yapılabilmesi için çalışmalarını durdurdu. Samsung da Gumi’deki fabrikasında çalışan bir işçide virüsün tespit edilmesi üstüne fabrikanın faaliyetlerine geçici olarak ara verdi. Apple’ın cihazlarını üreten Tayvanlı Foxconn’un da ana üretim merkezlerinden birinde Covid-19 vakası görülmesi üstüne şubat ayının başlangıcında merkez geçici süreyle kapatıldı.

Amazon’da yer edinen ürünlerin tedarikçi firmaları salgın sebebiyle üretimlerini azaltmaya başladı. Geçen ay Amazon’un “Prime Day” olarak belirlediği indirim fırsatı gününde Çin menşeli tedarikçi firmalar, ürünlerini Amazon müşterilerine sağlamakta güçlük çekti. Alibaba, geçen ay ürün tedariğinde problemler yaşandığını bildirdi. Bunun yanı sıra Alibaba, corona virüse karşı tedarik platformu kurdu.

Çözüm nasıl olacak?

Bu aşamada şirketlerin üretim maliyetlerini düşürmek için yalın üretim, offshore lokasyonlarda üretim ya da outsource operasyonlarda bulunması hammadde ve parçaların da birden oldukça ülkeden sağlanmasına yol açan tedarik zinciri yeniliklerinin de mühim olabileceğini ve virüsün yayılmasına destek olabileceğini belirtmek gerek. Bunun yanı sıra suni zeka ve makine öğrenimi de virüslere karşı erken tedbir almanın yollarından biri olarak karşımıza çıkıyor.

Uzaktan çalışmanın ilk denemeleri gerçekleşiyor diyebiliriz. Evden çalışmaya geçen firmalar hemen hemen hızı oldukça yüksek olmasa da artarak devam ediyordu. Corona virus ile beraber Microsoft, Google şeklinde teknoloji devlerinin de dahil olduğu şirket uzaktan emek harcama ve video konuşma, video toplantı seçeneklerini etken olarak kullanmaya başladı. Atlassian bu yılki zirvesini video konferansa çevirirken, video toplantı servisi Zoom 45 dakikalık ücretsiz toplantı servisini pazara hızla girebilmek için Çin’de sınırsıza çevirdi. Ayrıca belirtelim Zoom’un piyasa kıymeti son bir ayda yüzde 34 arttı.

Ülkemizde durum nasıl?

Teknoloji sektörü globalde bu şekilde olmasına karşın devletimizde herhangi bir iptalin görülmediğini de belirtmek gerek. Türkiye’de şu an için herhangi bir corona virüs vakası görüldüğü açıklanmadı fakat her insanın her an için tetikte olması gerekiyor. Ülkemizdeki şu aşamada tek sıkıntının yurt dışına oluşturulan girişimlerin ve yurt dışından yatırım alacak girişimlerin ulaşımındaki engeli. Zira corona virüs salgını tüm yaşamı durduruyor ve değişik önlemlerin alınmasına niçin oluyor.

İlerleyen dönemde neler olacağını hep beraber göreceğiz.